Archive for October, 2010

Tytułem wstępu

Po sporym powodzeniu wpisu dotyczącego pracy i licznych głosach nakłaniających mnie do pisania na temat moich przemyśleń niekoniecznie związanych z technologiami postanowiłem, że na stałe zawita na moim blogu nowa seria pod zbiorczym tytułem “Moim zdaniem”. Tytuł serii najlepiej oddaje, jak powinny być traktowane wpisy w jej ramach publikowane – jako moje własne, niekoniecznie obiektywne, przemyślenia.

Certyfikaty – i o co tyle hałasu?

MCSE, MCP, CCNA i tym podobne trzy- i czteroliterowe skróty istnieją od dawna. Początkowo nie zaistniały w świadomości ludzi z branży IT, ale dzisiaj stały się nieodłącznym elementem naszego życia. Certyfikaty w IT zdobywamy na ogół po zdaniu jednego lub więcej egzaminów przy komputerze. Na ogół egzaminy te mają formę testu z ograniczoną liczbą gotowych odpowiedzi, a zadaniem zdającego jest wskazanie odpowiedzi poprawnych. Brzmi banalnie i czasem jest dość łatwo taki egzamin zdać. Z tego powodu i kilku jeszcze innych padają liczne pytania o sens zdobywania certyfikatów. Ale o tym później.

Po co producenci oprogramowania, jak na przykład firma Microsoft, przeznaczają pokaźne budżety na rozwój ścieżek certyfikacyjnych (ktoś musi opracować pytania, ktoś inny musi je zweryfikować, jeszcze ktoś musi do tego wszystkiego dorobić ideologię i marketing…)? Przecież na pewno jedynym powodem nie jest chęć wyłuskania z rzeszy specjalistów IT tych osób, które biegle posługują się danym systemem czy narzędziem. Odpowiedź wydaje się oczywista. Odpowiednio “nakręcony” rynek certyfikatów to jeszcze jeden sposób zwiększenia sprzedaży oprogramowania. Na przykład, większa liczba specjalistów w zakresie systemu SQL Server może przełożyć się na popularność tegoż produktu w firmach.

To pass or not to pass…

Podstawowe pytania, jakie zadaje sobie specjalista IT, brzmią: “Czy powinienem/powinnam zdawać egzaminy certyfikacyjne?” oraz “Jakie certyfikaty powinny znaleźć się w mojej ścieżce rozwoju?”.

Z jednej strony można przeczytać o spektakularnych karierach ludzi, których CV są naszpikowane “papierami”. Z drugiej strony padają głosy, że certyfikat może dzisiaj zdobyć każdy, bo większość egzaminów nie jest trudna do zdania, a w sieci aż roi się od wszelkich “pomocy”, nie zawsze legalnych, które jeszcze zwiększają szanse zdającego. A więc? Warto, czy nie?

Moim zdaniem, warto. Być może jest to pójście z prądem (“bo zdają inni”), być może egzaminy nie są trudne, być może dzisiaj każdy może zostać MCSE. Ale… to samo można powiedzieć o klasycznej edukacji wyższej. Teoretycznie każdy może iść na studia i zostać dyplomowanym informatykiem, elektrykiem czy socjologiem. Studia wymagają oczywiście nakładów finansowych i czasu poświęconego na naukę przedmiotów niekoniecznie przydatnych w życiu zawodowym. A zatem studia to swoista inwestycja w siebie. Poza tym, na studiach człowiek nabywa pewne cenne umiejętności (zdolność negocjacji z wykładowcami ;-), asertywność – imprezować z kumplami czy uczyć się do egzaminu?). I podobnie jest z certyfikatami w IT. Trzeba zainwestować pieniądze w egzaminy i poświęcić czas na naukę wiedząc, że nie wszystko, czego uczymy się do egzaminów, przyda nam się w pracy (w zasadzie można śmiało założyć, że przyda nam się marny procent…). Natomiast trzeba pamiętać, że tak, jak często na rozmowach o pracę kandydat jest eliminowany z dalszych etapów na skutek braków w wykształceniu (tak, tak, czasem ten nieszczęsny magister w CV może robić dużą różnicę), tak samo w pewnych sytuacjach czy środowiskach może się zdarzyć, że to właśnie certyfikat zawodowy, a właściwie jego brak, będzie przyczyną fiaska naszych starań o pracę. Widziałem już polskie firmy, które nie rozmawiały z kandydatami bez stosownego certyfikatu. Papierek był przepustką do rozmowy kwalifikacyjnej. Co ciekawe, zdarzają się na krajowym rynku firmy i organizacje, które w przetargach na grube miliony wymagają od firm w nich startujących, by w zespole miały osoby z konkretnymi certyfikatami.

Oczywiście, sam certyfikat nie jest gwarancją tego, że dana osoba posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie. Znam przypadki, gdy delikwent na rozmowie kwalifikacyjnej świecił w CV listą certyfikatów, a brakowało mu podstawowej wiedzy. Życie brutalnie weryfikuje, kto w jaki sposób i po co zdobywa papierowe potwierdzenie swoich kwalifikacji. I niestety, certyfikowany po takiej wpadce zalicza zawsze większego “buraka”  niż ten, kto certyfikatów w resume nie ma :-)

Jakie certyfikaty są dla Ciebie? Na to pytanie ja odpowiedzi Ci nie udzielę. Każdy producent, który ma swój program certyfikacyjny, na ogół w dość czytelny sposób informuje o tym, dla kogo przeznaczone są poszczególne certyfikaty. Ja na przykład skupiam się obecnie na certyfikatach dokumentujących moją wiedzę z zakresu systemu Microsoft SQL Server. Z tym systemem pracuję, w nim się specjalizuję. I zdecydowanie najlepiej właśnie w ten sposób wyznaczać swoje cele w zakresie certyfikacji zawodowej – idź za swoją specjalizacją. Odradzam zdawanie “wszystkiego, co się rusza”. Niezręcznie potem tłumaczy się komuś w czasie rozmowy kwalifikacyjnej, że ten i tamten certyfikat mamy, bo… jakoś tak wyszło. Sam to przerabiałem, ponieważ w ośrodkach szkoleniowych (pracowałem dawniej jako szkoleniowiec) często nowe kompetencje firmy są uzależnione od uzyskanych przez pracowników certyfikatów, więc trenerzy są zobligowani do zdawania egzaminów nieco odbiegających tematycznie od ich zainteresowań.

Sumienie a sprawa certyfikatów

Wspomniałem o tym, że niektórzy zdają egzaminy certyfikacyjne korzystając z nielegalnych pomocy (pytania są wynoszone z sal egzaminacyjnych i powstaje z nich kompilacja, tzw. braindump). Często czytam na różnych forach, jak bardzo ludzie są oburzeni tym faktem. Ale nikt jakoś nie jest oburzony faktem, że co roku uczelnie wyższe opuszcza duże X tysięcy absolwentów, z których zapewne pokaźny procent “przejechał” przez studia na sporym szczęściu i dobrze wykorzystanych ściągawkach :-) Nie pochwalam rzecz jasna nielegalnych pomocy. Uważam, że zdane przy ich pomocy egzaminy to prosta droga do obniżenia wartości certyfikatów. Natomiast koniec końców to sprawa sumienia zdających. Oszukujesz na egzaminach? Najbardziej oszukujesz samego siebie. Jaki z Ciebie będzie specjalista po zdaniu tych paru egzaminów? Być może przydałby się w zestawie certyfikatów Microsoftu (najpopularniejsze egzaminy, więc do nich jest najwięcej nielegalnych pomocy) jeszcze jeden certyfikat – MCBDM (Microsoft Certified Braindump Memorizer) ;-) Inna sprawa, że czasem mam wrażenie, że firmy IT, które prowadzą swoje własne systemy certyfikacji, nie dokładają wszelkich możliwych starań do tego, by zdanie egzaminu wyłącznie na “braindumpach” było niemożliwe (przecież wystarczy duża losowość pytań i odpowiedzi czy stosownie duża pula pytań). Czyżby obawa, że im trudniejsze do zdania egzaminy, tym mniejsze z nich wpływy? :-)

Certyfikat a wiedza ekspercka

Czasem spotykam się ze stwierdzeniem, że certyfikaty są dla ludzi, którzy w danej technologii posiedli “czarny pas”. Nic bardziej mylnego. Przecież nie da się sprawdzić w kilkudziesięciu pytaniach, czy osoba zdająca egzamin ma produkt czy technologię w małym palcu. Nie czarujmy się, egzaminy są dla ludzi! Zdawać może każdy i faktycznie pobudki zdających są bardzo różne. A to zdają dlatego, bo “w firmie kazali”, a to dlatego, bo znalazł się darmowy voucher ze zniżką 100%. Szczerze? Żaden powód nie jest zły. Byleby uczciwie podejść do tematu i zapoznać się z zagadnieniami wymaganymi na egzaminie. Tak zdobyta wiedza (laby, książki, szkolenia) różni się od tej, którą zdobywamy na projektach / wdrożeniach. To prawda. Ale trzeba też pamiętać, że najczęściej zakres wiedzy wymagany na egzaminie jest tak szeroki, że praktycznie nie sposób wszystkich rzeczy “dotknąć” w życiu zawodowym. Stąd nie należy z politowaniem patrzeć na osoby, które idą na egzamin po przetrenowaniu nowego systemu na maszynie wirtualnej. Taka osoba, o ile poważnie podeszła do sprawy i “przeklikała” porządnie system, dysponuje teoretyczną wiedzą, która może okazać się nieoceniona w rzeczywistych problemach stawianych “na produkcji”. A więc certyfikat a wiedza ekspercka to dwie różne sprawy. Oczywiście, wyjątek stanowią te certyfikaty, do których wymagania stawiane są na naprawdę wysokim poziomie, a egzaminy przypominają bardziej pranie mózgu (np. Microsoft Certified Master).

Społeczności osób certyfikowanych

Nie bez znaczenia dla popularności certyfikatów są z pewnością wszelkie społeczności, które powstają wśród osób legitymujących się tym samym certyfikatem. Przykładami takich społeczności są chociażby nie tak żywy już dzisiaj SEClub czy świeżo powstały twór – MCT Europe. Takie inicjatywy znakomicie komponują się z programami certyfikacyjnymi i powinny być solidnie wspierane przez firmy prowadzące owe programy. Ludzie należący do takich społeczności upatrują w tego typu zrzeszeniach wielu szans – czy to na zdobycie cennych kontaktów, czy – być może w dalszej perspektywie – na ciekawą pracę. Ja właśnie zgłosiłem chęć przynależenia do grupy MCT Europe, która zrzesza certyfikowanych trenerów Microsoft ze starego kontynentu. Grupa daje wiele w kontaktach z wieloma instytucjami i firmami. Na przykład założycielom MCT Europe udało się porozumieć z siecią hoteli, dzięki czemu trenerzy należący do organizacji otrzymują zniżki na noclegi. Takich “marchewek” w społecznościach powstałych wokół certyfikatów może być dowolnie wiele – wszystko zależy od osób tworzących daną grupę.

Certyfikat certyfikatem…

… a w pracy i tak liczą się najczęściej zupełnie inne umiejętności. Na przykład umiejętności interpersonalne, zdolności miękkie (negocjacje z klientem – tu raczej nie przyda Ci się żaden papier…). I – najważniejsze – profesjonalizm. A profesjonalizmu nie zapiszesz w CV i nie zdobędziesz na szkoleniach. To po prostu Twoje podejście do pracy i ludzi, z którymi przyszło Ci pracować / współpracować. A certyfikaty? Mogą się przydać i na pewno trzeba rozważyć ich uzyskanie, jeżeli nie chcesz, by Twoje CV decydowało za Ciebie o Twojej przyszłości ;-)

PS. A co do moich planów a propos certyfikatów – szykuję się właśnie do zdania pierwszego z dwóch egzaminów wymaganych do uzyskania tytułu Microsoft Certified IT Professional: Business Intelligence Developer 2008. Trzymajcie kciuki ;-)